Historia pisma Zdrowie Publiczne
Motto:
Pismo, które tyle lat istnieje
i było w najcięższych czasach sumieniem
higienicznym kraju, niech pozostanie nim nadal
Marcin Kacprzak "Zdrowie" rok 1928
Początek istnienia czasopisma (1885)
Pierwszy numer czasopisma "Zdrowie" ukazał się w październiku 1885 roku. Jego założyciel i wydawca, dr med. Józefa Polaka, podkreślał, że jednym z pierwszoplanowych zadań jest potrzeba należytego pielęgnowania zdrowia publicznego i poprawa stanu higieniczno-kulturalnego miast i osiedli. Uważał on zagadnienia zdrowotne za jedne z ważniejszych w polityce państwowej. Twierdził - co dzisiaj wiemy z całą pewnością - że oświata w sprawach zdrowia jest potężną dźwignią postępu społecznego. Już w roku 1887 po zorganizowaniu pierwszej w Europie Wystawy Higienicznej w Warszawie, przygotował projekt ustawy dla powołania Towarzystwa Higienicznego.
Czasopismo "Zdrowie" stało się oficjalną trybuną, zarówno dla publikacji fachowych, specjalistycznych z dziedziny higieny i medycyny, jak i dla tematów polemicznych i społecznych, mających na celu rozwój postępowej myśli lekarskiej.
W końcu XIX wieku higiena naukowa stawiała dopiero pierwsze kroki i trudno byłoby wśród ich członków komitetu i współpracowników znaleźć specjalistów w dziedzinie higieny, nawet w znaczeniu czysto praktycznym. Dr Polak był jednak niewątpliwie nosicielem tworzącej się nauki, a jednocześnie wyrazicielem postępowych idei społecznych związanych z szeroko pojętym pojęciem zdrowia publicznego. On nadawał piętno całości, chętnie podejmował problemy, których rozwiązania domagała się epoka i kraj.
Rozwój higieny pettenkoferowskiej i laboratoryjnych metod badania, szczególnie wody i produktów spożywczych, znalazły na terenie Polski dość szerokie zastosowanie - teoretycy i praktycy z naukową podbudową wiele pisali na tematy aktualne z tej dziedziny. Omawiano sprawy wodociągów i kanalizacji, usuwania śmieci, higieny szpitali, zakładów przemysłowych, walki z chorobami zakaźnymi, z gruźlicą, z alkoholizmem. Zgodnie z panującymi poglądami często poruszano sprawy dezynfekcji, cmentarzy, domów pogrzebowych itp. "Zdrowie" w początkowych okresach swego istnienia zawierało streszczenia z literatury angielskiej, francuskiej, niemieckiej, rosyjskiej. Redaktor w pierwszym numerze zamanifestował stanowisko pisma, podkreślając swój osobisty stosunek do prawodawstwa sanitarnego i działalności w Anglii w dziedzinie zdrowia publicznego, którą nazywa kolebką higieny nowożytnej.
Czasopismo "Zdrowie" oficjalnym organem Towarzystwa Higienicznego (1900)
W roku 1900 czasopismo "Zdrowie", które już miało za sobą 15 lat nieprzerwanej działalności wydawniczej staje się oficjalnym organem Towarzystwa Higienicznego, zwracając uwagę między innymi na nienajlepszy stan sanitarny kraju, jak i stan zdrowia swoich obywateli. Jest ono pismem Towarzystwa odzwierciedlającym przez kilkadziesiąt lat jego cele i zadania. Drukowane w nim były sprawozdania z posiedzeń Komisji, Wydziałów, Zarządu itp., jak również zamieszczano sprawozdania z kongresów, zjazdów i wystaw higienicznych Towarzystwa.
Istnienie pisma nie było łatwe. W kraju pozbawionym większego przemysłu w ogóle, a farmaceutycznego w szczególności i liczącego zaledwie kilka tysięcy lekarzy wszystkie pisma lekarskie naprawdę walczyły o każdy rok swego istnienia, a cóż mówić o piśmie higienicznym? Tego rodzaju wydawnictwa nie mogą się utrzymać z prenumeraty ograniczonej do niewielkiej liczby zainteresowanych i ideowców z uporem głoszących, że obrany przez nich kierunek jest słuszny i gotowi są swoje poglądy udokumentować choćby niewielką lecz stałą ofiarą. Pismo jednak nie tylko pokonało wszelkie kryzysy i przetrwało na stanowisku obrońcy polskości, zdrowia kraju i nauki, lecz zyskało wielokrotnie wyrazy uznania specjalistów z Rosji Carskiej i w krajach zachodnich. Trzeba tu podkreślić, że pismo funkcjonowało sprawnie, zawierało rzeczowe artykuły oryginalne, podawało istotny stan rzeczy i uwypuklało potrzeby w ochronie zdrowia ludności. Był to naprawdę organ poświęcony nie tylko higienie i medycynie socjalnej. Należy tu dodać, że "Zdrowie" umiejętnie propagowało swoją działalność w kraju i za granicą.
Zgodnie z ustalonym regulaminem czasopisma "Zdrowie" wybór redaktorów pisma odbywał się co 3 lata. Pierwszym oficjalnym redaktorem "Zdrowie" został wybrany jednogłośnie dr Józef Polak, który pełnił tę funkcję nieprzerwanie od roku 1885 do 1903.
Po śmierci dr Józefa Polaka od roku 1928, aż do roku 1939 redaktorem pisma był prof. dr Marcin Kacprzak, wybitny naukowiec, publicysta i higienista.
W roku 1934 Polskie Towarzystwo Higieniczne podejmuje decyzję zmiany nazwy czasopisma "Zdrowie" na "Zdrowie Publiczne".
W okresie powojennym "Zdrowie Publiczne" staje się oficjalnym organem Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej.
Opracowano na podstawie tekstu opublikowanego w HYGEIA Nr 15, Warszawa, 2000