Streszczenie

Pierwotniak Toxoplasma gondii jest wewnątrzkomórkowym pasożytem, bardzo rozpowszechnionym wśród ludzi oraz wśród zwierząt stałocieplnych wywołującym dobrze znaną zoonozę – toksoplazmozę. Szacuje się, że ponad 1/3 ogólnej populacji ma dodatnie odczyny serologiczne w kierunku T. gondii. W Polsce odsetek seropozytywnych dorosłych wynosi 50-60%. Patogen wywołuje objawy chorobowe u żywicieli z obniżoną czynnością układu odpornościowego i jest szczególnie niebezpieczny dla kobiet ciężarnych, gdyż może spowodować chorobę płodu: toksoplazmozę wrodzoną. Toksoplazmoza wrodzona pociąga za sobą poważne następstwa – uszkodzenie w obrębie tkanki nerwowej mózgu, oka i siatkówki na etapie prenatalnym, co ma charakter nieodwracalny i rzutuje na dalszy rozwój dziecka. Ryzyko transmisji pierwotniaka przez łożysko rośnie wraz z czasem trwania ciąży (w I trymestrze wynosi – 10%, w III – już 65%), zaś ciężkość objawów toksoplazmozy wrodzonej jest odwrotnie proporcjonalna do ryzyka infekcji. Zarażenie, do którego doszło w I lub II trymestrze, może prowadzić do poronienia, obumarcia płodu lub wad rozwojowych. Diagnostyka toksoplazmozy opiera się głównie na testach serologicznych w kierunku wykrywania przeciwciał IgG i IgM anty-Toxoplasma. Jednakże żaden z dostępnych obecnie testów nie pozwala jednoznacznie określić fazy zarażenia u kobiety ciężarnej.

Infekcje T. gondii stanowią istotny problem z punktu widzenia zdrowia publicznego, ze względu na częstość występowania oraz ryzyko zdrowotne jakie niesie toksoplazmoza, szczególnie zaś jej postać wrodzona, która przyczynia się do poronień i wad rozwojowych u płodu. Dlatego też istnieje konieczność wypracowania nowych strategii walki z tą chorobą, wczesnej, skutecznej diagnozy toksoplazmozy wrodzonej u noworodków oraz nowych metod różnicowania świeżego zarażenia i przewlekłej infekcji u matek.

Artykuł podsumowuje dotychczasową wiedzę na temat problemu zakażeń T. gondii oraz sugeruje działania i strategie jakie należy podjąć, aby skutecznie zapobiegać toksoplazmozie, szczególnie jej postaci wrodzonej.

Słowa kluczowe: congenital toxoplasmosis, diagnosis, diagnostyka, leczenie toksoplazmozy, prevention strategies, profilaktyka, toksoplazmoza, toksoplazmoza wrodzona, toxoplasmosis, treatment