Streszczenie

Kleszcze Ixodes ricinus odgrywają kluczową rolę jako rezerwuar i wektor licznych patogenów, w tym również gatunków o znaczeniu medycznym i epidemiologicznym. Są rezerwuarem i wektorem licznych wirusów, bakterii i pierwotniaków. Rezultatem zmian klimatycznych i zmian w użytkowaniu gruntów jest występowanie tych pasożytniczych stawonogów w nowych siedliskach. Coraz częściej notuje się ich obecność w obrębie miast (parki, prywatne posesje, ogrody) i terenów uprzemysłowionych, gdzie ryzyko zakażenia ludzi poszczególnymi patogenami jest porównywalne do biotopów leśnych. Aktywny wypoczynek, rekreacja, a także spacery z psami na terenach porośniętych krzewami i terenach łąkowych sprzyjają częstszym kontaktom z kleszczami. Dodatkowo, stwierdzana w ostatnich latach coraz większa liczba przypadków koinfekcji kleszczy kilkoma różnymi patogenami, wskazuje na wzrost prawdopodobieństwa zakażenia żywiciela, wśród nich również ludzi, więcej niż jednym patogenem.

Ixodes ricinus należy do kleszczy trójżywicielowych, których każde stadium rozwojowe przed przekształceniem w następne musi ssać krew innego żywiciela. Mechanizmami, które ułatwiają zakażenie żywiciela, są: przekazywanie patogenów wraz ze śliną żerującego kleszcza, regurgitację (cofanie się zawartości jelita), wydalanie zainfekowanego kału lub wtarcie zakażonych wydzielin przez zranioną skórę żywiciela.

W pracy przedstawiono aktualną wiedzę na temat występowania i aktywności kleszczy Ixodes ricinus oraz ich roli jako rezerwuaru i wektora chorobotwórczych mikroorganizmów.

Słowa kluczowe: choroby przenoszone przez kleszcze, Ixodes ricinus, kleszcze, tick-transmitted diseases, ticks