Streszczenie

Wprowadzenie. Od połowy ubiegłego wieku szeroko jest dyskutowana rola indywidualnych przekonań w modelach profi laktyki chorób. Pomiar tych przekonań umożliwia Wielowymiarowa Skala Umiejscowienia Kontroli Zdrowia (MHLC) autorstwa K. A. Wallstona, B. S. Wallston i R. F. DeVellisa. Narzędzie to bada trzy wymiary tzw. kontroli zdrowia: kontroli wewnętrznej (IHLC), wpływu innych (PHLC) oraz przypadku (CHLC). Skala ta pozwala określić, czy i w jakim stopniu badana osoba jest przekonana, że ponosi odpowiedzialność za stan swojego zdrowia.

Cel. Celem badania było określenie psychologicznej struktury kontroli zdrowia w odniesieniu do samooceny i poczucia własnej skuteczności w grupie młodzieży studiującej w przedziale wiekowym od 18 do 25 lat.

Materiał i metoda. W badaniu uczestniczyło 518 losowo wybranych studentów lubelskich uczelni wyższych w przedziale wiekowym od 18 do 25 lat. W badanej grupie było 69,5% kobiet (N=360) oraz 30,5% mężczyzn (N=158). Średnia wieku respondentów wynosiła 21,62 (SD 3,462). W badaniu zastosowano w polskich adaptacjach: wersję B Wielowymiarowej Skali Umiejscowienia Kontroli Zdrowia (MHLC), Skalę Samooceny M. Rosenberga (SES) oraz polską wersję Skali Uogólnionej Własnej Skuteczności (GSES).

Wnioski. Wysunięto następujące wnioski: młodzież studencka wykazuje w zakresie odpowiedzialności za własne zdrowie przewagę przekonań o istotności mechanizmów autokontroli nad przekonaniem o odpowiedzialności za ich zdrowie innych osób; przekonanie o własnej odpowiedzialności za stan swojego zdrowia koreluje z wynikami testów samooceny; w badanej grupie studentów występuje silna zależność pomiędzy samooceną a przekonaniem o skuteczności podejmowanych przez siebie działań; istnieje zależność pomiędzy uwarunkowaniami materialnymi a samooceną, przekonaniem o skuteczności podejmowanych przez siebie działań oraz przekonaniem o wpływie innych osób na stan własnego zdrowia; Wielowymiarowa Skala Umiejscowienia Kontroli Zdrowia (MHLC) jest użytecznym narzędziem pozwalającym oszacować stopień odpowiedzialności za własne zdrowie zarówno w wymiarze populacyjnym, jak i indywidualnym.