Streszczenie

Wstęp. Pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) mogą odegrać ważną rolę w redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego, w tym – przyczynić się do ograniczenia spożycia alkoholu przez swoich podopiecznych.

Cel. Poznanie wiedzy pielęgniarek POZ na temat oceny spożywania alkoholu oraz jego wpływu na wartość ciśnienia tętniczego krwi i ryzyko rozwoju nadciśnienia.

Materiał i metody. Badaniem, przeprowadzonym w latach 2007-2009, objęto 185 pielęgniarek POZ (wiek 23-60 lat, x=40,9, SD=7,12; staż pracy 1-35 lat, x=19,37, SD=7,15). Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego, technikę ankietową, autorski kwestionariusz ankiety. W analizie statystycznej zastosowano pakiet STATISTICA, za poziom istotności przyjęto p≤0,05. Uwzględniono wpływ wieku, miejsca zamieszkania, stanowiska, miejsca i stażu pracy oraz form kształcenia podyplomowego na poziom wiedzy pielęgniarek.

Wyniki. Znajomość kwestionariuszowych narzędzi przesiewowych do oceny stylu picia alkoholu wykazało 15,1% pielęgniarek, prawidłową interpretację porcji standardowej oraz limit spożycia alkoholu poprawnie zaznaczyło odpowiednio 37,3% i 53,5% badanych. Wpływ alkoholu na wartość ciśnienia tętniczego krwi znany był 91,9% pielęgniarkom POZ. Statystycznie częściej poprawnych wskazań dokonywały osoby, które ukończyły studia licencjackie na kierunku pielęgniarstwo (p<0,001) oraz te, które ukończyły dwa kursy kwalifi kacyjne (p=0,02). Wykazano statystycznie istotne różnice prawidłowych odpowiedzi w zależności od subiektywnej oceny własnego przygotowania do rozpoznawania czynników ryzyka rozwoju nadciśnienia (p=0,03), a także deklarowanych przez respondentki działań ukierunkowanych na jego prewencję (p=0,004). Wiek, miejsce zamieszkania, sytuacja rodzinna, staż, miejsce i stanowisko pracy nie wpłynęły w sposób istotny statystycznie na poprawność wskazań.

Wnioski. Badane pielęgniarki POZ prezentowały umiarkowany poziom wiedzy na temat oceny ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego związanego ze spożyciem alkoholu. Wskazana jest większa popularyzacja wiedzy na ten temat wśród pielęgniarek POZ.

Słowa kluczowe: alcohol, alkohol, arterial hypertension, knowledge, nadciśnienie tętnicze, nurse, pielęgniarka, podstawowa opieka zdrowotna, primary health care, wiedza