Wstęp i cel pracy. W ciągu ostatnich 40 lat dynamika zachorowań na raka szyjki macicy (r.s.m.) na Podkarpaciu uległa znaczącym zmianom. O ile w latach 70. zachorowania na Podkarpaciu stanowiły prawie 6,3% wszystkich zachorowań w Polsce – to obecnie zmniejszyły się one do 4,8%. Celem pracy była ocena zachorowań na terenie województwa Podkarpackiego w latach 1995-2005, a więc w okresie znaczących zmian społecznych, obyczajowych i administracyjnych.

Materiał i metody. Metodą retrospektywnej analizy oceniano zachorowalność na raka szyjki macicy na Podkarpaciu oraz opracowano współczynniki zachorowalności surowe i standaryzowane oraz wskaźniki struktury zachorowań.

Wyniki. W latach 1995-2005 zarejestrowano na Podkarpaciu 2919 nowotworów szyjki macicy. Liczba zachorowań w skali rocznej zmniejszyła się z 219 do 138, a współczynnik surowy zachorowań zmniejszył się z 19,23 do 12,8. Zarejestrowano również zmianę wskaźnika struktury z 9,5 do 5,1. Stwierdzono również zmiany w zakresie obrazu histopatologicznego oraz struktury zaawansowania klinicznego.

Wnioski. W latach 1995-2005 na Podkarpaciu stwierdzono 7,38% wszystkich nowotworów szyjki macicy, zarejestrowanych Polsce. W porównaniu z liczbą zachorowań w całym kraju, odsetek zachorowań na Podkarpaciu zmniejszył się z 5,3% w 1995 r. do 4,8% w 2005 r. Nastąpiło również prze sunięcie r.s.m. na 8. miejsce w liczbie zachorowań na Podkarpaciu. Niepokojący jest niski odsetek zachorowań diagnozowanych w stadium raka przedinwazyjnego oraz ok. 30% odsetek zachorowań z lat 2000-2005, zgłaszanych jako nieokreślony stopień zaawansowania.

Słowa kluczowe: rak szyjki macicy, epidemiologia, nowotwory narządu rodnego, cancer of cervix uteri, epidemiology, gynaecological neoplasms