Troska o zdrowie dzieci i młodzieży zdaniem znaczących w obszarze zdrowia publicznego organizacji międzynarodowych, tj. WHO oraz UNICEF, powinna być istotnym elementem polityki zdrowotnej wszystkich państw. Zgodnie z terminologią światową, jako wypadek traktuje się zdarzenie, które może, lecz nie musi, prowadzić do powstania urazu.

W Polsce i na świecie urazy są główną przyczyną zgonów dzieci, dla przykładu w grupie wiekowej 10-14 lat stanowią 47%, a w wieku 15-19 lat – 65% ogółu zgonów.

Urazy i zatrucia w pierwszej grupie wiekowej charakteryzują się tym, że podstawową przyczyną zgonów są następstwa wypadków komunikacyjnych i utonięć. Dzieci w wieku wczesnoszkolnym narażone są na potrącenia przez samochód i wypadki rowerowe.

W populacji młodzieży w wieku 15-19 lat można zaobserwować zjawisko największego obciążenia ryzykiem zgonu z powodu urazu. Główną przyczyną zgonów z powodu urazów i zatruć są następstwa upadków i wypadków komunikacyjnych. Godnym podkreślenia jest fakt narastającej częstości zgonów z powodu samobójstw.

Badania nad zachowaniami zdrowotnymi młodzieży szkolnej – HBSC dowiodły, że częstość urazów wymagających i nie wymagających pomocy medycznej zależy od płci, wieku oraz miejsca zamieszkania osoby poszkodowanej. Istnieje związek między częstością urazów a sytuacją rodzinną, szkolną, stylem życia, samooceną zdrowia oraz wybranymi czynnikami określającymi zdrowie psychiczne uczniów. Śledząc czynniki wpływające na powstawanie urazów wśród dzieci i młodzieży można zaobserwować pewne związki pomiędzy statusem ekonomiczno-gospodarczym kraju a częstością oraz umieralnością z ich powodów – dla porównania zestawienie wskaźników epidemiologicznych w zakresie urazów wśród krajów bogatych oraz rozwijających się. Raport Innocenti przedstawił m.in. ranking 26 najbogatszych krajów świata wg współczynnika zgonów z powodu urazów wśród dzieci między 1 a 14 rokiem życia. Z ujętych w nim danych wynika, że gdyby wszystkie państwa miały taki sam współczynnik jaki posiada Szwecja (najniższy – 5,2 zgonów/100 000 dzieci), można byłoby zapobiec 12 000 zgonów rocznie.

Na podstawie „Programu Poprawy Opieki Medycznej w Środowisku Nauczania i Wychowania”, opracowanego i wdrożonego do realizacji przez Lubelskie Centrum Zdrowia Publicznego, można powiedzieć, że odsetek uczniów, którzy ulegli urazom w szkole na przestrzeni omawianych lat, systematycznie wzrasta. Urazy w badanej grupie uczniów dotyczyły przede wszystkim złamań, zwichnięć i skręceń kończyn dolnych oraz górnych, a także urazów głowy. Jeśli chodzi o miejsca, w których najczęściej dochodziło do wystąpienia urazów, były to: boisko szkolne oraz sala gimnastyczna.

Wiele państw podjęło różnorodne działania profi laktyczne w zakresie występowania urazów w populacji dzieci i młodzieży. Jest to duże wyzwanie dla społeczeństw, gdyż wymaga znajomości złożonych czynników predysponujących do ich powstania oraz zaangażowania się wielu środowisk, w taki sposób aby wspólnie dążyć do obniżenia częstości urazów i ich dalszych następstw.

Słowa kluczowe: accident, health behaviour, injury, intoxication, student, uczniowie, uraz, wypadek, zachowania zdrowotne, zatrucie