Streszczenie

Wprowadzenie. Choroba zwyrodnieniowa jest najbardziej powszechną patologią dotyczącą stawów. Związana jest ze starzeniem. Stanowi przyczynę bólu i niepełnosprawności osób starszych. Ma charakter postępujący, cechuje się występowaniem okresów zaostrzeń i remisji.
Cel. Celem pracy jest ocena pacjentów po 40. roku życia z pierwotnymi zmianami zwyrodnieniowymi stawów kolanowych, a także kliniczna ocena stawu kolanowego w rozwijającej się gonartrozie.
Materiały i metody. Grupę badaną stanowiło 51 pacjentów z pierwotnymi zmianami zwyrodnieniowymi stawu kolanowego. Przy ocenie pacjentów wykorzystano ankiety, skalę radiologiczną oraz badanie kliniczne.
Wyniki. Średnia wieku wyniosła 61,76 lat. W grupie badanej było 38 kobiet i 13 mężczyzn. 22 osoby to mieszkańcy miast, a 19 osób to mieszkańcy wsi. Większość stanowiły osoby niepracujące. Średnia wartość indeksu masy ciała (BMI) wyniosła 30,3. Nadwaga i otyłość występowała u 82% pacjentów. Częściej zmiany obejmowały prawy staw kolanowy. Prawie połowa pacjentów korzystała z pomocy lasek.
Dyskusja. Choroba zwyrodnieniowa stawów towarzyszy ogólnoustrojowym procesom starzenia się. Nie do końca wyjaśniono, czy pierwotny defekt dotyczy chrząstki, czy warstwy podchrzęstnej. Częściej zmiany zwyrodnieniowe obserwowano u kobiet. Może wiązać się to ze zmianami hormonalnymi. W grupie badanej w 82% przypadków stwierdzono nadwagę lub otyłość. Na postęp zmian zwyrodnieniowych wpływają także ogólnoustrojowe zaburzenia metaboliczne. Inną hipotezą może być zmiana przenoszenia obciążenia w stawie, związana z zaburzeniem osi mechanicznej. Powstawanie zmian zwyrodnieniowych może zależeć od predyspozycji genetycznych.
Wnioski. Pierwotna choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych występuje u osób starszych, głównie płci żeńskiej. Pacjenci są długo leczeni zachowawczo. Często występuje niestabilność złożona strzałkowo-czołowa, ograniczenie ruchomości stawu oraz trzeszczenia stawowe. Dominuje szpotawość stawu kolanowego.

Słowa kluczowe: epidemiologia, epidemiology, knee, kolano, pierwotna choroba zwyrodnieniowa, primary osteoarthritis