Praca ma na celu przeanalizowanie znajomości praw pacjenta, a w szczególności prawa do wyrażania „świadomej zgody” przed działaniami medycznymi. Staraliśmy się także przeanalizować znaczenie wyrażenia: „świadoma zgoda” oraz określić warunki, jakie muszą być spełnione dla jej uzyskania. Jest to niezwykle ważne w dobie wzrastającej autonomii pacjentów, a co za tym idzie konieczności samodecydowania o swoim zdrowiu. Niezbędnym warunkiem jaki musi być spełniany aby pacjenci mogli decydować i wyrażać zgodę w sposób świadomy, jest posiadanie odpowiedniej informacji na temat swojego stanu i proponowanego leczenia. Źródłem takich informacji jest lekarz, i to od niego zależy jak się z tego obowiązku wywiąże, natomiast pacjent znający swoje prawa powinien tego wymagać, aby móc wyrazić rzeczywiście przemyślaną zgodę. Badanie przeprowadziliśmy wśród 1100 pacjentów w różnych typach placówek służby zdrowia: na wybranych oddziałach szpitala klinicznego, wojewódzkiego, powiatowego oraz uzdrowiskowego, przychodni ortopedycznej i praktykach lekarza rodzinnego, wybranych na terenie województwa lubelskiego i podkarpackiego. Proponowano im wypełnienie anonimowych ankiet zawierających pytania dotyczące znajomości przepisów praw pacjenta, rozumienia terminu „świadoma zgoda” i praktycznego wykorzystania jego w codziennych relacjach pacjent - lekarz. Wyniki poddano analizie statystycznej.

Z przeprowadzonego badania wynika, że pacjenci często słyszeli z mediów o istnieniu praw pacjenta, niemniej jednak nie znają lub nie rozumieją znaczenia samych przepisów. Najczęściej także niewłaściwie interpretują swoje prawo do wyrażania zgody, uważając je tylko za formalność jaką musi spełnić lekarz, aby podjąć działanie medyczne. Również sami lekarze w żaden sposób nie dążą do wyjaśniania znaczenia świadomej zgody pacjentom, przez co przyjmują postawę paternalistyczną, a co za tym idzie łamią zasadę ich autonomii.

Słowa kluczowe: etyka, prawa pacjenta, autonomia pacjenta, świadoma zgoda, ethics, patient's rights, patient's autonomy, informed consent